Wraz z rozwojem globalnej gospodarki na przestrzeni ostatnich ponad 100 lat, na rynku kapitałowym pojawiały się tysiące instrumentów finansowych takich, jak m.in. akcje i obligacje różnych podmiotów. Instrumenty finansowe emitowały różne firmy o bardzo zróżnicowanym profilu działalności i z różnych branż, ale także kraje. Pojawiło się zatem wyzwanie, jak oceniać, czy rynek rośnie czy spada lub w jakiej jest kondycji, patrząc na setki pojedynczych, niejednorodnych podmiotów. Indeksy giełdowe powstały, ponieważ inwestorzy i analitycy potrzebowali prostego miernika kondycji danego rynku
Innymi słowy, indeks giełdowy to pewien zbiór instrumentów finansowych, zgrupowanych wedle konkretnego kryterium, np.:
Warto pamiętać, że notowania indeksu to matematyczny wskaźnik odzwierciedlający zmiany cen spółek wchodzących w skład indeksu. W zakresie funduszy inwestycyjnych dostępne są takie, które mają odwzorowywać zachowanie się danego indeksu jak i takie, które mają za zadanie tak wybierać instrumenty, by próbować wypracować lepszą stopę zwrotu, niż dany indeks.